FluidsProcessing.nl NL
Home
BLIJF OP DE HOOGTE
Ontvang onze nieuwsbrief en digitale magazine
Uw adres wordt nooit aan derden doorgegeven.
Lees onze privacyverklaring.

     

ARTIKEL
Waterstofrotonde model voor duurzaamheidsdenken Energietransitie, Wouter Oude Groothuis
Download dit artikel als pdf
Is uw adres bekend, dan wordt de pdf meteen geopend, anders krijgt u een link toegestuurd.
Ook ontvangt u onze volgende nieuwsbrief.

Waterstofrotonde model voor duurzaamheidsdenken

Energietransitie, Wouter Oude Groothuis

Dow Benelux Terneuzen heeft waterstof over als bijproduct, terwijl ‘de overburen’ – kunstmestfabrikant Yara (Sluiskil) en broomproducent ICL-IP (Terneuzen) – waterstof nodig hebben voor hun eindproducten. Een deal ligt voor de hand. De waterstofrotonde als schoolvoorbeeld van industriële symbiose. Tot nu toe moesten Yara en ICL-IP de waterstof die ze nodig hebben voor hun productie zelf produceren en/of inkopen, maar de deal met Dow maakt dat deels overbodig. “Het idee van de waterstofuitwisseling bestond eigenlijk al jaren”, zegt Laurens Meijering, Projectmanager Smart Delta Resources. SDR is de ‘grondlegger’ van het project (zie kader). “Naar aanleiding van een brede inventarisatie onder SDR-bedrijven in de periode 2014-2015 hebben we vraag en aanbod inzichtelijk gemaakt. Het unieke van de Delta-regio is dat waterstof energetisch optimaal wordt ingezet als chemische bouwsteen en niet als – energetisch minder gunstige – brandstof.”
WATERSTOFROTONDE MODEL VOOR DUURZAAMHEIDSDENKEN Dow Benelux Terneuzen heeft waterstof over als bijproduct, terwijl ‘de overburen’ – kunstmestfabrikant Yara (Sluiskil) en broomproducent ICL-IP (Terneuzen) – waterstof nodig hebben voor hun eindproducten. Een deal ligt voor de hand. De waterstofrotonde als schoolvoorbeeld van industriële symbiose. Tot nu toe moesten Yara en ICL-IP de waterstof die ze nodig hebben voor hun productie zelf produceren en/of inkopen, maar de deal met Dow maakt dat deels overbodig. “Het idee van de waterstofuitwisseling bestond eigenlijk al jaren”, zegt Laurens Meijering, Projectmanager Smart Delta Resources. SDR is de ‘grondlegger’ van het project (zie kader). “Naar aanleiding van een brede inventarisatie onder SDR-bedrijven in de periode 2014-2015 hebben we vraag en aanbod inzichtelijk gemaakt. Het unieke van de Delta-regio is dat waterstof energetisch optimaal wordt ingezet als chemische bouwsteen en niet als – energetisch minder gunstige – brandstof.” HOOGWAARDIG Tot nu toe gebruikte Dow de waterstof die vrijkomt uit zijn naftakrakers deels als grondstof en deels als brandstof voor zijn eigen productieproces. Door jaarlijks 4,5 kiloton van de waterstof aan de buren te leveren wordt die gevaloriseerd: het bijproduct van Dow wordt dan hoogwaardiger hergebruikt dan wanneer Dow het zelf verstookt. Voor zijn kunstmestproductie produceert Yara zelf waterstof uit aardgas. Rik Lambotte, Business Development & Energy Manager bij Yara zegt: “We produceren grote hoeveelheden waterstof door middel van steamreforming van aardgas. We hebben in het verleden fors geïnvesteerd om onze plants grotendeels ook met hoogcalorisch gas te kunnen laten draaien, zodoende zijn we niet alleen afhankelijk van aardgas of van de waterstof van Dow.” De levering begint “in het vierde kwartaal” van 2018, zegt Meijering van SDR. “Een beetje ruime tijdsaanduiding, maar een en ander is afhankelijk van ‘laatste loodjes’, vandaar. ICL-IP volgt later. Die businesscase is nog in onderzoek. Het productieproces daar vergt namelijk nog een extra zuiveringsstap om de waterstof te kunnen gebruiken.” 10 Fluids Processing | nr. 6 | december 2018 Fluids Processing | nr. 6 | december 2018 11 ENERGIETRANSITIE | Wouter Oude Groothuis WINST De winst voor Yara en ICL-IP is duidelijk, maar ‘what’s in it’ voor Dow? Paul Broekaart, Associate Improvement Director Light Hydrocarbons business van Dow Benelux, zegt: “Dow zal de waterstof die het nu nog gebruikt als brandstof vervangen door aardgas of door methaan, en zal daardoor meer CO2 uitstoten. Per saldo is er echter sprake van een CO2-reductie: de CO2 toename is namelijk beduidend lager dan de CO2 afname. Wij hebben toestemming om een deel van de CO2 te claimen in het zogeheten MEE-convenant [MEE staat voor Meerjaren Energie Efficiëntie, red.]. Bovendien verkoopt Dow de waterstof tegen een meerwaarde ten opzichte van de vervangende brandstof.” GASUNIE Wat de uitwisseling vergemakkelijkt is dat de partijen gebruik kunnen maken van het bestaande gasleidingnetwerk van Gasunie. Om dit transport verantwoord en veilig te kunnen uitvoeren, wordt er een leidingsegment van bijna twaalf kilometer losgekoppeld van het bestaande aardgassysteem en specifiek geschikt gemaakt voor het waterstoftransport. In de praktijk betekent dit dat er slechts enkele relatief kleine aanpassingen gedaan moeten worden aan de zogeheten weke delen. “Dat zijn de materialen die zorgen voor een lekdichte afsluiting tussen twee onderdelen, bijvoorbeeld een pakking tussen twee flenzen op onze afsluiters”, legt Rogier Berkman, projectmanager van de ombouw bij Gasunie, uit. “In theorie zijn de afdichtende eigenschappen van de bestaande materialen voldoende, ook voor het waterstofmolecuul – dat kleiner is dan methaan, het hoofdbestanddeel van aardgas – maar zolang de praktijkonderzoeken nog lopen hebben we op voorhand de afsluiters in deze leiding vervangen. Dat paste bovendien prima in het reguliere onderhouds- en vervangingsprogramma.” Voor toekomstige projecten onderzoekt Gasunie door middel van een testprogramma of haar bestaande afsluiters geschikt zijn voor waterstoftransport. Gasunie verwacht op den duur ook voor andere industriële partijen waterstof te kunnen transporteren. Smart Delta Resources Smart Delta Resources Platform (SDR) is een initiatief van elf industriële grootverbruikers op het gebied van energie en grondstoffen. Het doel van de organisatie is industriële symbiose: het zo optimaal mogelijk benutten van elkaars afvalstromen. Economische optimalisatie en het verduurzamen van de industriële processen zijn daarbij de uitgangspunten. Het platform is gevestigd in Vlissingen en wordt actief ondersteund door de Provincie Zeeland en North Sea Port; NV Economische Impuls Zeeland treedt op als facilitator. Smart Delta Resources vervult een onafhankelijke rol in het opzetten van businesscases tussen SDRbedrijven. SDR helpt de plannen te concretiseren, neemt belemmeringen weg en biedt ondersteuning bij het zoeken naar financiering. Daarnaast houdt SDR zich bezig met het vinden van samenwerkingskansen met bedrijven die nog niet zijn aangesloten en met het ‘verleiden’ van nieuwe bedrijven om zich in de regio te vestigen. Het vormgeven van de ‘Green Deal’ was een belangrijke mijlpaal voor de waterstofsymbiose. http://bit.ly/Waterstofsymbiose Dow Benelux in Terneuzen levert zijn restproduct waterstof aan kunstmestfabrikant Yara en broomproducent ICL-IP als grondstof voor hun eindproducten. De toenmalige minister van EZ, Henk Kamp, tekende op 14 maart 2016 de Green Deal waterstofsymbiose, waarbij – naast Dow Benelux, ICL-IP en Yara – ook de provincie Zeeland, Gasunie, NV Economische Impuls Zeeland (Impuls) en de havens van Vlissingen en Terneuzen zijn betrokken. (Foto: SDR) Dit artikel is afkomstig uit Fluids Processing www.fluidsprocessing.nl © ProcesMedia ENERGIETRANSITIE PIJPLIJN “De voorbereidingen voor de H2 -uitwisseling zijn in volle gang”, zegt Lambotte van Yara. “De leiding wordt gecleand, gespoeld en gedruktest. De instrumentatie wordt getest en straks wordt de leiding gevuld met waterstofgas. Vanaf de startdatum wordt de afname gedurende twee dagen stapsgewijs verhoogd tot de afgesproken hoeveelheid is bereikt.” De pijplijn tussen Yara en Dow dient meteen als voorbeeld voor waterstoftoepassingen elders in het land. Er wordt op dit moment gesproken over het optuigen van een robuuste infrastructuur (‘backbone’) voor waterstoftransport door Nederland, ook al omdat waterstof in de hoofdlijnen van het Klimaatakkoord nadrukkelijk wordt genoemd als belangrijke component bij de realisatie van de klimaatdoelstellingen. REDUCTIE In eerste instantie zal de waterstofuitwisseling naar schatting een daling van het energieverbruik opleveren van 0,15 PJ per jaar, wat overeenkomt met het gasverbruik van circa 3.000 huishoudens. De CO2-reductie ligt rond de 10.000 ton. Worden nog meer bedrijven op de waterstofrotonde aangesloten, dan is zelfs een CO2-reductie tot 40.000 ton mogelijk. Ook zal het vervoer over de weg en het water met zo’n 70- 80% kunnen afnemen, wat veiliger is en de CO2-emissie nog verder beperkt. SYNGAS Stip op de horizon is de waterstofsamenwerking tussen Dow en een tweetal staalproducenten in de regio. Hun restproduct – koolmonoxide – kan met de waterstof van Dow worden omgezet tot synthesegas, kortweg syngas, dat dient als grondstof voor chemische producten. Dow kan dat syngas onder andere gebruiken voor de productie van de eigen plastics. Broekaart van Dow ziet perspectieven: “Het is een eerste stap in een grotere H2 -infrastructuur waarvan ook de syngaschemie kan profiteren. De samenwerking met de staalindustrie in de regio is al concreet. De staalproducenten testen samen of hun gassen geschikt zijn – of kunnen worden gemaakt – voor verwerking tot grondstoffen voor de chemische industrie. Er wordt nu een pilotinstallatie ontwikkeld en over een jaar gaan ze daarmee de eerste proeven doen op een van de twee sites.” ● Het Yara-terrein in Terneuzen. De waterstof komt van de overkant van het kanaal via het bestaande gasleidingnetwerk van Gasunie. (Foto: Yara) Fluids Processing | nr. 6 | december 2018 13 Fluids Processing www.fluidsprocessing.nl © ProcesMedia
PROCES MEDIA
Solids Processing Fluids Processing MB Maintenance SchuettgutPortal
Ontvang onze nieuwsbrief
Nieuwsbrief archief
Volg ons
Linked
MAGAZINE
Abonneren
Service en contact
ContactDisclaimerPrivacyAdverterenInloggen controlpanel